ที่วัดอัมพวนาราม บ้านต้นม่วง หมู่ที่ 1 ตำบลปงป่าหวาย อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ นายชัยชาญ มีมาก นายกเทศมนตรีตำบลปงป่าหวาย พร้อมคณะผู้บริหาร กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ปลัดเทศบาล ผู้อำนวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมเทศบาลตำบลปงหวาย ปลัดอำเภอเด่นชัย เข้าร่วมประชุม โดยมีประชาชนไปร่วมประชุมจำนวน  100 คน   ทาง นายชัยชาญ มีมาก นายกเทศมนตรีตำบลปงป่าหวาย ได้แจ้งว่า โรงงานได้ยื่นคำขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน

ที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (แบบ อภ.2 )  ซึ่งทางโรงงานจะต้องออกใบอนุญาตให้ตามระเบียบ  ภายใน 30 วัน  นายกเทศมนตรีได้ขอความคิดเห็นชาวบ้าน และต้องการให้ชาวบ้านเห็นชอบ  ซึ่งปรากฏว่า ชาวบ้านที่เข้าร่วมประชุมไม่เห็นด้วยกับแนวทางของเทศบาลตำบลปงป่าหวาย เนื่องจากโรงงานดังกล่าวดำเนินการฝ่าฝืนกฏหมายมาโดยตลอด  กฏหมายอุตสาหกรรม กฏหมายผังเมือง  กฏหมายป่าไม้ โดยเฉพาะการนำไม้ผิดประเภทเข้ามาใช้ในโรงงานคือสาเหตุสำคัญทำให้เกิดมลภาวะ  รวมทั้งกฏหมายสาธารณสุขและการควบคุมกิจการที่เกิดอันตรายต่อสุขภาพซึ่งเป็นหน้าที่ของท้องถิ่นดังนั้นเทศบาลพยายามออกใบอนุญาตกิจการที่มีอันตรายต่อสุขภาพ (แบบ อภ.2) ทำให้ชาวบ้านไม่เห็นด้วยจึงพากันยกมือทั้งห้องประชุมคัดค้านโรงงานดังกล่าว

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า  สภาพปัญหาของชาวบ้านต้นม่วง ที่ต้องเผชิญกับมลภาวะทางอากาศ ฝุ่น หมอกควัน PM2.5 เสียง ตลอดทั้งวันทั้งคืน และการจราจรที่มีรถบรรทุกผ่านหมู่บ้านทำให้เกิดความไม่ปลอดภัยมานานกว่า 2 ปี  ในขณะที่ชาวบ้านสะท้อนปัญหา ผ่านผู้นำ และผู้บริหารโรงงานมาอย่างต่อเนื่อง ให้โอกาสปรับปรุงมีการประชุมร่วมกันในวันที่ 3 ธันวาคม 2566 เริ่มทำการปรับปรุงครั้งที่ 1 ใช้เวลาถึงวันที่ 3 ธันวาคม 2566 ถึง 30 มิถุนายน 2567 ระยะเวลา 7 เดือนโรงงานมิได้เปลี่ยนแปลงยังคงปล่อยมลภาวะเหมือนเดิม ชาวบ้านได้พยายามเรียกร้องให้ทำการปรับปรุง ครั้งที่ 2 โดยมีการทำ MOU ความร่วมมือในการแก้ปัญหา ซึ่งโรงงานมีการลดกำลังการผลิตโดยในวันที่ 8 พฤศจิกายน 2568 ทางอุตสาหกรรมจังหวัดแพร่ ได้เข้ามาตรวจวัดมลภาวะจากโรงงานแต่ปรากฏว่า ได้ใช้ผลตรวจของโรงงานไม่ทำการตรวจเองซึ่งมีค่าระดับ “ปลอดภัย” ต่อมาโรงงานก็ยังไม่แก้ไขมลภาวะเพิ่มกำลังการผลิตมาเหมือนเดิม โดยอ้างว่าการปรับปรุงจะนำไปสู่ปัญหาขาดทุน  ไม่สามารถหยุดหรือลดกำลังการผลิตได้   ในขณะที่ชาวบ้านหมู่ 1 รอบๆ โรงงานในรัศมี 100 เมตร – 600 เมตร มีผู้ป่วยมากกว่า 20 คนแล้ว  หลายคนแพทย์แนะนำให้ย้ายบ้านออกไปอยู่นอกพื้นที่มลภาวะรุนแรง  ล่าสุดได้ทำการร้องศูนย์ดำรงธรรมอำเภอเด่นชัย  ทำให้นายสมชัย เลิศประสิทธิพันธ์  ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ เดินทางไปตรวจสอบด้วยตนเอง  จึงได้ออกคำสั่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบโรงงานโดยแต่งตั้งนายชัยสิทธิ์ เลิศสัมฤทธิ์ผล  รองผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ เป็นประธาน  มีเทศบาลปงป่าหวาย  ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแพร่  อุตสาหกรรมจังหวัดแพร่  โยธาธิการและผังเมืองจังหวัดแพร่ และสาธารณสุขจังหวัดแพร่ เป็นคณะทำงาน  เข้าตรวจสอบโรงงาน  แต่ผลการตรวจสอบและการให้การยืนยันว่าโรงงานถูกต้องตามกฎหมายทุกประการ  แม้แต่มลภาวะก็ไม่มีเป็นโรงงานสะอาด

ในขณะที่ชาวบ้านพบว่า โรงงานได้ขออนุญาตประกอบกิจการโรงงาน ตามข้อ 34 (4 ) กับอุตสาหกรรมจังหวัดแพร่ อนุญาตให้ผลิตชิ้นไม้สับ จากไม้ยางพาราและไม้ที่ปลูกขึ้นเองโดยเฉพาะ 13 ชนิด  ตามมติคณะรัฐมนตรีเพื่อการจำหน่าย แต่พบว่าโรงงานแห่งนี้ใช้ไม้สักเข้าป้อนโรงงานมาโดยตลอด ทั้งวัตถุดิบทำเชื้อเพลิงและไม้บดอัดทำ “ชีวมวลอัดแท่ง” ซึ่งมีขั้นตอนการประกอบกิจการที่เกินกว่าใบอนุญาต

เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2566  หลังจากเกิดมลภาวะจนชาวบ้านออกมาประท้วง โรงงานได้ทำการขออนุญาตตั้งโรงงานแปรรูปไม้โดยใช้เครื่องจักร ที่สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแพร่  ออกใบอนุญาตให้บริษัทกรีนเทอมินัล จำกัด (โดยนายอัครเดช นิลจำรัส กรรมการผู้จัดการ)  ลงนามอนุญาตโดยนายปรีชา โตมี ทสม.จ.แพร่ ในขณะนั้น ซึ่งใบอนุญาตดังกล่าวสอดคล้องกับการขออนุญาตจากกรมอุตสาหกรรมโรงงาน ให้นำไม้ซึ่งเป็นวัตถุดิบป้อนโรงงานได้เพียงไม้ยางพารา และ ไม้ปลูกเองใน 13 ชนิดเท่านั้น ในจำนวนนี้ไม่มี “ไม้สัก”แต่อย่างใด การที่โรงงานเลือกที่จะตั้งโรงงานในหมู่ที่ 1 ต.ปงป่าหวาย เนื่องจากในบริเวณนี้ มีอุตสาหกรรมขนาดย่อมแปรรูปไม้สักจำนวนมาก ทั้งในต.ปงป่าหวายและพื้นที่ใกล้เคียง จึงมีขี้เลื่อย และเศษไม้สักเหลืออย่างมหาศาล เป็นวัตถุดิบเข้าป้อนโรงงาน มานานกว่า 2 ปีที่โรงงานแห่งนี้ใช้วัตถุดิบที่เป็นไม้สัก (ไม้นอกคำขออนุญาต) เข้าป้อนโรงงานมาอย่างต่อเนื่อง และชาวบ้านมั่นใจว่า กระบวนการทำงานของโรงงานเป็นตัวก่อมลพิษให้ชุมชน จนวันที่ 20 มกราคม 2569  นายประจักษ์ จินดาจำรูญ  นายอำเภอเด่นชัย ได้สั่งการให้เจ้าหน้าที่ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดแพร่ นำโดยนายคมสัน ดอยลอม เข้าตรวจสอบโรงงาน ปรากฏว่ามีการเก็บไม้สักออกจากโรงงาน และได้นำไม้จามจุรีหรือไม้ฉำฉา มากองที่ลานกองวัตถุดิบเพียง 1 คันรถ   จากนั้นได้ทำการบันทึกไว้เป็นหลักฐานในวันดังกล่าว ว่า  เจ้าหน้าที่สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแพร่ โดยนายคมสัน ดอยลอม เจ้าหน้าที่ป่าไม้ชำนาญงาน ทสจ.แพร่ ได้ร่วมกันตรวจสอบโรงงาน  พบไม้กองอยู่เพียง 1 กองเป็นเศษไม้จามจุรี เป็นไม้ที่ระบุในใบอนุญาต ไม่พบว่ามีไม้ชนิดอื่นวางกองอยู่ในโรงงานแต่อย่างใด ไม่พบการกระทำผิดกฎหมายว่าด้วยการป่าไม้แต่อย่างใด จึงลงนามร่วมกัน คือ นายศักดา พรมเลิศ ผู้จัดการโรงานผู้นำตรวจสอบ  นางมินตรา เวียงทอง ผู้ใหญ่บ้านต้นม่วง ผู้ร่วมตรวจสอบ และเจ้าหน้าที่ ทสจ.แพร่ นำโดยนายคมสัน ดอยลอม เป็นหัวหน้าเจ้าพนักงานลงนามร่วมกันซึ่งกองไม้ดังกล่าวไม่สอดคล้องกับขนาดของโรงงาน ที่ต้องการวัตถุดิบจำนวนมาก  การเข้าตรวจสอบดังกล่าวชาวบ้านมั่นใจว่า  ระบบราชการตั้งแต่นายอำเภอเด่นชัย เจ้าหน้าที่ ทสจ.แพร่ จงใจฟอกขาวให้กับโรงงาน 

และล่าสุดทางเทศบาลตำบลปงป่าหวาย กำลังพยายามออกใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ (แบบ อภ.2 ) ในขณะที่การประกอบกิจการที่ผ่านมากว่า 2 ปี ไม่เคยมีการอนุญาตตามแบบ อภ.2  ซึ่งในเรื่องนี้ถือว่า โรงงานดำเนินการมาตลอดโดยไม่มีใบอนุญาตจนส่งผลถึงมลภาวะอันตรายมีผู้ป่วยและแพทย์วินิจฉัยในใบรับรองแพทย์ชัดเจน  นอกจากนั้นตลอดระยะเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2566 ที่โรงงานประกอบกิจการมา ผู้บริหารเทศบาลตำบลปงป่าหวาย ไม่ดำเนินการจับกุมหรือผลักดันให้โรงงานมาขออนุญาตแต่อย่างใด  จนสภาพปัญหามลภาวะรุนแรง ทางเทศบาลจึงได้เรียกประชุมขอความเห็นชาวบ้านเพื่อให้ออกใบอนุญาตให้กับโรงงานดังกล่าวและได้ตั้งคณะกรรมการควบคุมโรงงานที่ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วม

ว่าที่ร้อยตรีภาคิน ชมภูพันธ์ รองประธานคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัดแพร่ กล่าวว่า หน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐในจังหวัดแพร่ที่เกี่ยวข้องกับการอนุญาตในการให้ก่อตั้งโรงงานซึ่งมีผลกระทบกับมลภาวะและมลพิษทางอากาศทั้งฝุ่นละอองกลิ่นเหม็นจากการปล่อยควันจากโรงงาน   ควรคำนึงถึงปัญหาสุขภาพของพี่น้องประชาชนเป็นเรื่องสำคัญมากกว่าค่าใบอนุญาตที่จะได้รับเพียงน้อยนิด และในวันที่ 6 มีนาคม 2569 นี้ ผมจะได้ลงพื้นที่ไปฟังคำชี้แจงที่เทศบาลตำบลปงป่าหวายร่วมกับทางสำนักงานปปท.เขต 5 ในฐานะเป็นหน่วยงานที่ได้ทำบันทึกข้อตกลงร่วมกันกับทางคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัดแพร่(ในฐานะตัวแทนของสำนักนายกรัฐมนตรี)

ธีรพงษ์ ธงออน/แพร่